पुणे – वैभवशाली गणेशोत्सवाच्या काळात मध्यवर्ती भागात भाविकांची प्रचंड गर्दी होते. मंडळे, दर्शन तसेच देखावे पाहण्यासाठी होणारी गर्दी आणि वाहतुकीची कोंडी यामुळे पोलिसांपुढे मोठे आव्हान असते. यंदा या आव्हानाला तंत्रज्ञानाची जोड देण्यात आली आहे. गणेशोत्सवाच्या गर्दीत घडणाऱ्या प्रत्येक हालचालीवर ३०० ‘एआय’ कॅमेऱ्यांचे लक्ष असणार आहे. गर्दीत मिसळलेल्या संशयितांपासून बेवारस वस्तू, आग-धूर आणि अचानक वाढणाऱ्या गर्दीपर्यंत प्रत्येक बाबीवर तंत्रज्ञानाच्या माध्यमातून लक्ष ठेवले जात आहे.
पुणे शहराच्या मध्यवर्ती भागातील पेठ भागात तब्बल २५० ते ३०० एआय कॅमेऱ्यांचा वॉच ठेवला असून पोलिसांच्या रेकॉर्डवरील गुन्हेगाराचा फोटो सिस्टिममध्ये अपलोड केल्याने तो व्यक्ती कॅमेऱ्याच्या कक्षेत येताच फेस रेकग्निशनच्या माध्यमातून त्याचा अलर्ट देखील पोलिसांना मिळणार आहे.
शहरात सध्या साडेतीन हजारांच्या आसपास कॅमेरे कार्यरत असून, त्यात मध्यवर्ती पेठ परिसरातील महत्त्वाच्या ठिकाणी आणखी २५० ते ३०० एआय कॅमेऱ्यांची भर पडली आहे. कॅमेऱ्यांमध्ये नाइट व्हिजनसह सुमारे २८ प्रकारचे एआय ॲनालिटिक्स लागू केले आहेत. त्यामुळे कॅमेऱ्यातील दृश्यांकडे केवळ पोलिसांनी पाहत बसण्याऐवजी विशिष्ट हालचाल किंवा घटना आढळल्यास त्याचा अलर्ट थेट नियंत्रण कक्षाला मिळणार आहे. परिणामी, एखादी घटना घडल्यानंतर पोलीस पोहोचण्याऐवजी संभाव्य धोका लक्षात येताच प्रतिसाद देण्यास मदत होणार आहे.
पोलिसांच्या रेकॉर्डवरील वॉन्टेड किंवा सराईत गुन्हेगाराचा फोटो एआय सिस्टिममध्ये अपलोड केला आहे. त्यामुळे संबंधित व्यक्तीचा शोध कॅमेऱ्यांच्या माध्यमातून घेता येणार आहे. गर्दीत संशयित व्यक्ती कॅमेऱ्याच्या कक्षेत आली आणि तिचा चेहरा सिस्टिममधील डेटाशी जुळला, तर फेस रेकग्निशनच्या माध्यमातून नियंत्रण कक्षाला अलर्ट मिळणार आहे. कंट्रोल रूममध्ये कॅमेऱ्यात दिसलेली व्यक्ती आणि पोलिसांच्या रेकॉर्डमधील व्यक्तीची तुलना करून पुढील कारवाई करता येणार आहे. त्यामुळे गर्दीच्या ठिकाणी रेकॉर्डवरील गुन्हेगार आढळल्यास पोलिसांना त्याची माहिती तातडीने मिळण्यास मदत होणार आहे.
गणेशोत्सवातील सर्वाधिक महत्त्वाची बाब गर्दीची असते. शिवाजी रस्त्यासह महत्त्वाच्या मार्गांवर आणि गणपती मंडळांच्या परिसरात पीपल काउंटिंग ॲनालिटिक्सचा वापर करण्यात येत आहे. एखाद्या ठिकाणी नागरिकांची संख्या अचानक वाढल्यास त्याची माहिती नियंत्रण यंत्रणेला मिळू शकते. त्यामुळे गर्दीचा अंदाज घेऊन संबंधित भागात अतिरिक्त पोलीस बंदोबस्त, वाहतूक नियमन किंवा इतर आवश्यक उपाययोजना करण्यास मदत होणार आहे. विशेषतः गणेशोत्सवातील गर्दीच्या काळात ही यंत्रणा पोलिसांच्या नियोजनासाठी महत्त्वाची ठरणार आहे.
एआय कॅमेऱ्यांमध्ये फायर डिटेक्शन आणि स्मोक डिटेक्शन सारखी ॲनालिटिक्सही लागू करण्यात आली आहे. एखाद्या परिसरात आग किंवा मोठ्या प्रमाणात धूर निर्माण झाल्यास त्याची माहिती नियंत्रण कक्षाला मिळू शकते. त्यामुळे घटनास्थळी तातडीने पोलीस किंवा संबंधित यंत्रणेला पाठविण्यास मदत होणार आहे. त्याबरोबर एखाद्या व्यक्तीने संशयास्पद वस्तू एखाद्या ठिकाणी ठेवली आणि ती वस्तू बराच वेळ तेथेच राहिली, तर त्याबाबतही अलर्ट मिळण्याची सुविधा आहे. गर्दीच्या ठिकाणी बेवारस किंवा संशयास्पद वस्तू आढळल्यास संभाव्य धोका वेळीच लक्षात आणून देण्यासाठी या यंत्रणेचा वापर केला जात आहे.
गणेशोत्सवात मध्यवर्ती पुण्यातील गर्दी, वाहतूक आणि सुरक्षिततेचे आव्हान लक्षात घेऊन कॅमेऱ्यांच्या दृश्यांवर तसेच एआय ॲनालिटिक्समधून मिळणाऱ्या अलर्टवर नियंत्रण कक्षातून सातत्याने देखरेख ठेवली जात आहे. त्यामुळे रस्त्यावर बंदोबस्तासाठी असलेल्या पोलिसांसोबतच नियंत्रण कक्षातूनही शहराच्या महत्त्वाच्या भागावर तंत्रज्ञानाची नजर राहणार आहे.
